منوچهر عرب زاده

شعری موزون با الفاظ جنوبی در معرفی شاعر و طبیعت زادگاهش:

 

من کیم

 نقشه یا سایه ای از باغ ابد

روی شنهای زمان

نام اجدادی من

روی سجل

روی لمبوته شطرنجی متروک خلیج

لنگر انداخته است ادامه مطلب »

بوکه خشه

جل و برقع بکنین

مسم یاکو

بوکه خشه

وری راس آوو بریم

تا سیت بگم

بوکه خشه

نون و پرپین و پیاز

یه چی بیار

تا بخریم

بعد چاس

کجا خشه؟

هیچ جا فقط

بوکه خشه

سر تلل یا من شوه

بالای دمیت

یا زر گزل

همه شون یه جا خشه

کجا فقط؟

بوکه خشه

لیم کوس! سوم شفق

پِرِت کلوت

من علفل

روز و شو

یا شو و روز

وراسکی!

بوکه خشه

جیکه و توله و غاچ

چندلی و

منگک و ناس

زمسون و بهار و

تاوسون

بوکه خشه

ذهن ظهر

تّفت پسین

من غر و دل تاوسون

نیژ گژدیم چّمر

شو بادره­ای

بوکه خشه

خیش و جیلم بکنی

حلوای سرده بن دووا

بعدشم سایه کپر

دراز آوی

بوکه خشه

چاووشی و سینه زنی

شو عاشورا

حضرت عباس

چمه و یزله و سر خونی کجا؟

بوکه خشه

کل و شپ

دومارویی

نی همبونی و دوواره

تنبک و سرور و کِل

عروسی من

بوکه خشه

روزی که منو بره

مزارشه

بوکه بنین

لیک و للبه و عزا

فاتحه خونی

بوکه خشه

 

گذشته­ها

دیروز بود!

سوار سه چرخه­ای

پا در رکاب و شاد

ملیحانه خنده­ای

زیر کپر کنار حوضچه­ی خانه قدیم

امروز حوض نیست

ولی حوض کوثر است

آن روز جنگ بود

و در جای جغجغه

صدها منور وصد تیر و فشفشه!

 

صاف آسمانی

تا تیل آخری

کهنس و ناف اور

بارون

بُرگش آوی

هاسی،

کرهکه­ی آورل رد ایبون

بای تیل آخری

آورل رد ایبون

روفه، چکار او

بارون بس ایکنه

بای تیل آخری؟

توله و چندلی

قاب اشکن ایبوون

کهبادَ سیل کن

کهباد سرخک و سوزک

درآومده

صاف ایکنه شمال

بای تیل آخری

آورل رد ایبوون

و هورل

پر علف

گل خالکی و چندلی و توله

و علف

زیر بال پرپروک

ایپشکنن تیه

بای تیل آخری

اورل رد ایبوون

 

 

 

آخر عاشقی               

آخر عاشقی مون               یه اسکلت می مونه

این اسکلت نداره                 یه مغز بی بهونه

اون پایینه یه قلبه               خسته ولی جوونه

این قلب پاره پوره            اون پایینه می مونه

کنار این قلبه هست                قفسه های سینه

کلیه ها می میرن             بی درد و بی بهونه

اسکلت ها می شکنن               فقط یکی می مونه

این اسکلت قفسه س                 قفسه های سینه

این عشق چکار می کنه     وقتی که عاشق می شه؟

قصه­ی ما تمومه              وقتی یه قلب می مونه

 

حسین عربزاده

 نوروز

 

 

نوروز اومه اُمسال و گُل ورداشتِ حَوره[۱]

باد شمال اومه قیَه‏کِش بردِ اَوره

افتو درومه شرطو آوى بعدَ بارون

کهره وِل آوى، مرغ دیندى میش و گو ره

سوز ایکنه صحرا و تاکپوک و کُلَه غول

چیپون دراز آوى خیال تخت خو ره

گل خالَکى مِن ریت ایخنده، جیکه مَهسِه

گندم کموتر پوش و شودر تا گرو ره

دل ایکشه هر روز صُب تا بُنگ مغرب

سر تِل بشینم و بپایم چارمَدوره

بُى چرخ و گارى یا موتِر یا پُى پیاده

جمعه بُى افتو، پارَیشَم نصب شو ره

شاصرَدین،[۲] حضرت عباس،[۳] شول و کمالى

کَهنِس[۴] گناوه بلکه آدم پُى تیو[۵] ره

اوضَى بهار و مِرد و زن مِن یک بریزو

مانَه اَلشت شهرو و دیندى یار نو ره

چند روز یاکو[۶] بَیل[۷] شهر و کار و باره

دسشه بده سى خُش بگو هر جا پژو ره

بوکَى اَیومى بگذره شَنبِد به نوروز

نونى سَوا پشتِش چنه، شایت مِنَو[۸] ره

 شیراز ۲۵/ ۱۲/۱۳۶۸

 

 

 

 (دوواره)

دواره شعرِ بوکه یادم اومه

گل بى‏خارِ بوکه یادم اومه

دواره چَم دره،[۹] بازم غُروسى

دواره خاله پارسو یادم اومه

لحل و مورى و گرگى و میشى

بازم صحنِ تِل آسَک یادم اومه

تینالى خوبه جایِردِش قشنگه

کویر دِزدِرینى یادم اومه

دره گپ گفتر آویده جهونه

دره گپ گتى وُ گپ یادم اومه

زمسونِش تاوِسونش بهارش

شمال و کَوس[۱۰] و قبله‏ش یادم اومه

دواره بور گز و چال‏چارى و تَش

بُخ[۱۱] و برداله و خر یادم اومه

کووى[۱۲] کهره، حُلو تیشتر اَلوسو[۱۳]

ادانى[۱۴] پادرازو یادم اومه

هنى تَش تاوَه و کادى یه نونى

کروشه بل حمیرو[۱۵] یادم اومه

دوواره سرده بُن‏دو روغنِ میش

دوواره نون و پرپین یادم اومه

کجایِه دولُ و بَدرَک تشنمونه

جفارِ[۱۶] طوفِ بوکه یادم اومه

گناوَه مُى بیا یادِت نرِه تُو

شفق تَى باغِ مُحمَد یادم اومه

زن و مردِش همه اهلِ یه حونه

نه شرمى و نه شورى یادم اومه

نَهى چاس اَه جَر ایکردِن چه پروا

پسینگى هم خشونن یادم اومه

همیشه سر تلِ مِن دل ولاتى

کچیک و گپ یکاگِر یادم اومه

گَلین و چَوشى و بازى و روضه‏ش

همَش رَهتُ و حناسَش یادم اومه

مِنوچهر دردِ دلمه تازه‏تر کِه

نگو بوکه‏اى که بوکه یادم اومه

۱۳۷۶/۴/۱۷

 

 

این شعر را بعد از مشکلات و سختی های بسیاری که در مسافرتهای اجباری متعددی برایم رخ داد سرودم:

( غصه گداز)

 زن نخواسَن حسنو غصه گدازم کرده

 شَوکتو شى نیکنه غصه گدازم کرده

 مَحمدو بیکار ایگردِه دِو قرون پیل نداره

 سى بچه‏ش نون بسونه غصه گدازم کرده

 دَى عَلو صد سالِشه، بعدَ سه کُر جا نداره

 بى کسى آخِر عمر غصه گدازم کرده

 نه گَپوش معلومه نَه پا نَگِرُهتَى کچیکو

 جَغَتَینَل نِمکو غصه گدازم کرده

 وایِه کوت پاتِلون عبدو یتیمو چه بُگم

 بیمَه سارى زَنَکو غصه گدازم کرده

 کورِ شَرو، چِکَّر پَکَر نیزنِه

 غُلو وارث نداره غصه گدازم کرده

 تَمخواهِ هُمسایمون زادِه کُره‏شْ دیم نداره

 غصه خردَن احمدو غصه گدازم کرده

 وُ کِه آزاده وَ هَف دنیا چه دونه مُو چِمه؟

 وُ کِه اوقات نداره غصه گدازم کرده

 دردِ خُم بارِ خُمِه دردِ ینَم اومَدِه ریش

 اِى هَمه درد گرون غصه گدازم کرده

 بُر عیالى دارم و بیکارى و زن نَخشى

 جُفنَمم رى خَرُمِه غصه گدازم کرده

 سَرحدُ و گرمسیرِ ایل عشایر معلومه

 کوچِ ما دَم دَقه‏یِه غصه گدازم کرده

 فومَن و لیتَر و سیوَند و کرج تا صِفَهون

 رى زمین جامَه نسى غصه گدازم کرده

 چهار گوشه ایران، پاوِراوِردُم زورکى

 نونَ نونُم نیرسه غصه گدازم کرده

 وقتى که کارى نسى پیلَ کجا، جاىَ کجا

 زمونَش پیلکیه غصه گدازم کرده

 بدُوم دیندى کار یا دیندَىِ بار بدوُم

 کار و بارم چِننه غصه گدازم کرده

 نصبِشَ گتم مو سیت اما نگتُّم همه‏شه

 کُرُوى زر کُرُوَل غصه گدازم کرده

 ایگنم مُنگه ایدى، مى جهازِت غرق آویده؟

 چه دونِن غصه چطو غصه گدازم کرده

 حسنو زن اِسَدُ و شوکتوَم شى کِه اما

 سرنوشتُم چننه غصه گدازم کرده

 وضع و اوضاع عوض ایبو همه چى ایگُذَرِه

 جوونیش رَهتِه مِنَو غصه گدازم کرده

 یه پارَیش ایگذره، بیشترِشم نیگذره

 سى مِنَو نیگذره غصه گدازم کرده

    ۱۳۸۲/۵/۱۲

 

 

 

 

 (تا سیت یه چى بگم)

 

 تا سیت یه چى بگم

 مِن هَیس و بَیس خیش

 با زدن غَلَه

 من خنده و نَخَسَه و

 هالو خدا قُوَت

 مِن مُنگه و دِرِنگه یا

 مِن خواهِرآ گفتن یه بیگ

(خواهر: آرامش هوا و همینطور سکوت کردن مردم برای شنیدن کلام عروس.)

 تا سیت یه چى بگم

 گَردَه‏ى یه مُندِ خَو

 گرده‏ى یه لیم باد

 گرده‏ى شِکَهل موج

 یا مثل التماس

 تا سیت یه چى بگم

 بُى قیقه غُروس

 یا ذَهنِ ظهر

 یا اولِ شَفَق

 یا جَنگِ مغربى!

 گوشْتَه بیا نزیک

 تا سیت یه چى بگم…

 

 

 

 

قبلا روزگار مردم خیلی خوشتر بود صمیمیت بیشتر بود:

( یادمه، یادته؟)

 یادمه نوروز ایوم خشى بى

 دلخشى مردم خشیشه بیشتر ایکه

 غصه بى پیلى و فگر فقیرى

 تا مو یادم یایه آدم کمتر ایکه

 یادته بُى خنده و شوخى و بازى

 روز شو یاوى و شو روزَ سَر ایکه؟

 اوسنل یادش بخیر آخر زمسون

 یادته صحرا و بو شوبو فر ایکه

 ایسنم سرده اما واکو یه چى ده‏ى!

 یادته سرماش گوشلمه کَر ایکه

 چندلى قاب اشکَن ایخردیم و تولَه

 یادته او سوز و کَنجیلم چر ایکه؟

 دار اوبالى بُله ایخه برومه

 یادته عبدو کنارلشه کِر ایکه؟

 یادته باقله میشى بُرّه ایکردیم

 پرپروکل دور گوشِت پر پر ایکه

 یادته صبگى شفق سى جیکه چیدن

 شونم گل خالَکى پاته تر ایکه؟

 یادته غاچ برنجوکى ایبرشتیم

 سر یه پرزى خیر محسینو جر ایکه؟

 زور یاوردیم مِن باغ شمالى

 یادته پات رى کُله غولل سر ایکه؟

 گفت بوکه‏اى آدمل دلشون جوونه

 عید امساله کلومش بختر ایکه!

    ۱۳۷۴

۱ – حَور به جایى مى‏گویند که مقدارى گود است و در فصل بهار، علف و سبزى در آن مى‏روید، گودى پر از گل.

۱ –  منظور زیارتگاهى است در جنوب گماران به نام شاه صدرالدین از نوادگان امام هفتم.

۲ – امام زاده ابراهیم معروف به قدمگاه حضرت عباس در روستاى بوکه.

۳ –  کنده شد! همه بیرون رفتند.

۴ – پای تیو! محله‏اى در گناوه، سرِخور.

۵ – یاکو به معنی این است! این چند روز!

۶ –  بگذار، رها کن.

۷  - منو به معنی منوچهر! تخلص شاعر.

۱ – پیچ گودى در دره، مکانى در روستاى بوکه.

۱ – بادى که از جنوب به شمال مى‏وزد.

۲ – جُلى که زیر پالان خر مى‏گذارند.

۳ –  رنگی شبیه طوسی.

۴ – بز بدون مو یا کم مو.

۵ – بز اول شیر.

۶ – نان خمیرى.

۱ –  آبگیر عمیق، قسمتى از دره که آب بسیار دارد.